PHẪU THUẬT CẮT BỎ NGÓN TAY THỪA, CHI TIẾT HỎI ĐÁP

TS.BS. Trần Nhật Tiến, BSNT Lê Tiến Bảo, TS.BS. Lê Hồng Phúc, PGS.TS. Lê Nghi Thành Nhân
Khoa Ngoại Chấn thương chỉnh hình – Lồng ngực, Bệnh viện Trường Đại học Y Dược Huế

Trong thời gian qua, Khoa Ngoại Chấn thương chỉnh hình – Lồng ngực, Bệnh viện Trường ĐHYD Huế đã tiếp nhận và điều trị thành công nhiều trường hợp dị tật thừa ngón bẩm sinh cũng như các trường hợp dị tật bẩm sinh bất thường hệ vận động khác ở chi thể của trẻ em. Đặc biệt vừa qua đơn vị đã khám và tiếp nhận một trường hợp bệnh nhi 2 tuổi dị tật thừa ngón bẩm sinh ở cả 2 tay và 2 chân. Trẻ đã được điều trị cắt ngón thừa, tạo hình lại hình dáng và chức năng bình thường của bàn tay, bàn chân 2 bên chỉ sau 1 lần phẫu thuật. Đây là một dị tật dễ phát hiện, không phải là hiếm gặp, nên những kiến thức về dị tật, phương pháp điều trị, khi nào cần phẫu thuật cắt ngón thừa, tạo hình lại ngón, lựa chọn thời điểm phẫu thuật cần được các phụ huynh bệnh nhi quan tâm và có những hiểu biết cơ bản

*

Bệnh nhi với di tật bẩm sinh thừa ngón chân, ngón tay (phía ngón út)

Dị tật thừa ngón (polydactyly) còn được biết đến là dị tật bẩm sinh thừa nón chân hay ngón tay do di truyền phổ biến đặc trưng bởi việc có các ngón tay hoặc ngón chân phụ, với nhiều kiểu hình bất thường khác nhau. Dị tật này có thể là một phần của một hội chứng dị tật bẩm sinh kèm theo các dị tật khác hoặc là một dị tật xuất hiện đơn độc. Mặc dù dị tật không đe dọa đến tính mạng nhưng lại là dấu hiệu chỉ điểm của một số dị tật nghiêm trọng khác và gây giảm chất lượng cuộc sống. Các ngón thừa thường là một mô nhỏ, có xương mà không có khớp, rất hiếm khi có đủ các chức năng của một ngón tay bình thường.

Bạn đang xem: Phẫu thuật cắt bỏ ngón tay thừa

Hầu hết dị tật ngón được gây ra bởi sự khiếm khuyết di truyền trong gene dẫn đến sự khiếm khuyết xảy ra trong sự phát triển chi trước – sau. Ở người, cho đến nay ít nhất 10 locus và sáu gene gây ra Polydactyly đã được xác định, bao gồm: ZNF141, GLI3, MIPOL1, IQCE, PITX1 và GLI1.

Dị tật thừa ngón gặp ở mọi chủng người, mọi vùng địa lý khác nhau. Mặc dù rất phổ biến nhưng chưa có thống kê chung trong một cộng động rộng rãi. Cộng đồng người da trắng 1/3000 trẻ, cộng đồng Nam Phi 10/1000 trẻ, tỷ lệ chung cho cả hai cộng đồng da đen và da trắng là 1,24/1000 trẻ.

PHÂN LOẠI: Được chia làm 3 loại:

Trước trục (Preaxial polydactyly): ngón cái sinh đôi

Trung tâm (central polydactyly): hiếm gặp, thừa các ngón ở giữa (ngón trỏ, giữa, nhẫn).

Sau trục (postaxial polydactyly): ngón út sinh đôi.

Trong đó,

Type A: là các trường hợp ngón thừa phát triển gần như hoặc như ngón bình thường

Type B: ngón thừa phát triển kém có thể chỉ là một nhú nhỏ hoặc thừa ngón nhỏ có cuống

ĐIỀU TRỊ:

1. Nguyên tắc chung: cắt bỏ ngón thừa, giữ lại ngón có chức năng tốt hơn và bảo tồn tối đa, hài hòa cả giải phẫu, chức năng và thẩm mỹ.

2. Đánh giá trước mổ: Cần phải chụp X Quang bàn tay, bàn chân và thăm khám lâm sàng kỹ lưỡng để có thể phân loại ngón thừa, mức độ thiểu sản của mỗi ngón, độ vững của mỗi khớp, chức năng vận động của ngón… để lựa chọn phương pháp phẫu thuật.

Đối với từng phân loại sẽ có phương pháp phẫu thuật phù hợp. Thông thường, sẽ định hướng điều trị theo phân loại:

Type A: cần phải điều trị phẫu thuật cắt bỏ

Type B: cân nhắc giữa phẫu thuật hoặc thắt gốc ngón (bằng chỉ khâu hoặc clip kẹp mạch) làm cho ngón bị hoại tử và sẽ tự rụng sau một thời gian. Và biến chứng hay gặp của những trường hợp này là hay để lại những nhú thịt thừa sau khi ngón thừa rụng gây mất thẩm mỹ đôi khi cần phải phẫu thuật để cắt bỏ.

PHẪU THUẬT

Nguyên tắc điều trị là phẫu thuật cắt bỏ ngón thừa, giữ lại ngón có chức năng tốt hơn, tận dụng tối đa tổ chức của ngón cắt bỏ để tạo hình nhằm mang lại hiệu quả cao nhất về giải phẫu, chức năng và thẩm mỹ. Khi cắt ngón thừa, chú ý tạo hình dây chằng bên của khớp mà khớp xương của ngón thừa có liên quan, đồng thời chỉnh trục chi để đảm bảo gân gấp và duỗi thẳng trục ngón. Phẫu thuật cắt bỏ được đặt ra với những trường hợp dị tật thừa ngón Type A. Khi phẫu thuật ngón thừa sẽ được cắt bỏ và giữ lại các cấu trúc quan trọng như: dây chằng, gân dạng riêng các ngón và các cấu trúc này sẽ được đính lại và ngón kế cận.

Và sau khi phẫu thuật vết mổ sẽ được đóng lại với chỉ khâu vết thương tự tiêu nên bệnh nhi nhỏ tuổi không cần phải cắt chỉ sau mổ.

Bàn tay hoặc chân sau mổ sẽ được bất động bằng nẹp khoảng 3 tuần để bảo vệ gân cơ, dây chằng trong trường hợp có đính lại các cấu trúc này và được theo dõi chăm sóc hướng dẫn tập phục hồi chức năng.

Nên phẫu thuật điều trị vào thời điểm nào?

Về tuổi phẫu thuật, không có phác đồ chung nào về thời gian phẫu thuật cho tất cả dị tật thừa ngón. Nhưng tốt nhất nên điều trị càng sớm càng tốt vì nếu để lâu, sẽ càng khó điều trị và có thể xuất hiện biến chứng. Việc điều trị sớm kịp thời với kết quả tốt sẽ giúp bệnh nhi mau chóng hòa nhập sớm với cộng đồng, gia đình, xã hội để không ảnh hưởng đến sự phát triển tâm sinh lý của trẻ.

Cân nhắc các yếu tố sau về thời gian phẫu thuật

• Sau 6 tháng tuổi: giảm các nguy cơ về biến chứng gây mê.

• Ưu tiên các bệnh lý y khoa, ngoại khoa khác nếu có.

Xem thêm: Cây trắc bách diệp bonsai đủ các dáng thế, trắc bách diệp ( trắc bá )

• Sự thay đổi kích thước bàn tay: Bàn tay sẽ to gấp đôi trong 2-2,5 năm đầu đời (quan trọng đối với các can thiệp vi phẫu)

• Xem xét sự trưởng thành của trẻ (hợp tác trong bất động và phục hồi chức năng sau mổ).

• Phục hồi chức năng bàn tay sớm giúp cho quá trình vận động sử dụng trong quá trình phát triển nhận thức.

• Một số trường hợp dị tật tiến triển gây biến dạng nặng dần theo độ tuổi của trẻ.

• Cân nhắc phẫu thuật trước độ tuổi trẻ đến trường (tránh sự tự ti của trẻ với bạn bè).

TRƯỜNG HỢP LÂM SÀNG

Vừa qua, Khoa Ngoại CTCH – LN, bệnh viện Trường ĐHYD Huế đã phẫu thuật điều trị cho một trường hợp bệnh nhi 2 tuổi dị tật thừa ngón bẩm sinh ở cả 2 tay và 2 chân. Bệnh nhi được thăm khám đánh giá lâm sàng chức năng của các ngón, kết hợp với phim X quang đánh giá xương. Trường hợp này thuộc phân loại dị tật thừa ngón sau trục (postaxial polydactyly) type A. Sau quá trình hội chẩn chuyên môn tại khoa, trẻ được lên kế hoạch phẫu thuật chương trình cắt bỏ ngón thừa ở cả 4 chi trong 1 lần phẫu thuật. Ở cả 2 tay và 2 chân, ngón thừa được xác định ở phía trong chi thể ít chức năng được quyết định cắt bỏ, giữ lại gân cơ dạng ngón út và được tạo hình đính lại vào ngón được bảo tồn nhằm đảm bảo chức năng của ngón sau này. Riêng bàn tay trái cần tạo hình thêm bằng cách cắt xương bàn, chỉnh trục lại ngón tay, cố định lại bằng đinh Krischner đúng tư thế giải phẫu và cơ năng. Bên cạnh việc tạo hình gân xương nhằm đảm bảo chức năng, tổ chức da và phần mềm cũng được tính toán tạo hình nhằm trả lại hình dáng bên ngoài bình thường cho bàn tay và bàn chân của trẻ, đảm bảo tính thẩm mỹ cao. Sau mổ, bệnh nhi vết mổ liền tốt được theo dõi và chăm sóc tại bệnh phòng và ra viện sau 5 ngày. Trẻ được hẹn tái khám và sau 1 tháng được rút đinh Krischner ở bàn tay trái, bệnh nhi sinh hoạt vận động tốt, đạt kết quả tốt về chức năng và thẩm mỹ.

SKĐS - Thừa ng&#x
F3;n tay, ng&#x
F3;n ch&#x
E2;n l&#x
E0; dị tật thường gặp ở trẻ em, với tần suất khoảng 1/1000 trẻ sinh sống. Tật n&#x
E0;y c&#x
F3; thể xuất hiện ở trẻ b&#x
EC;nh thường hoặc kết hợp với 1 số bệnh l&#x
FD; bẩm sinh kh&#x
E1;c.


SKĐS - Dị tật thừa ngón (polydactyly hay polydactylism) là dị tật bẩm sinh gây thừa ngón chân hay ngón tay...
Tật thừa ngón tay, ngón chân cũng có thể gây ảnh hưởng đến chức năng của bàn tay bàn chân và ảnh hưởng về mặt thẩm mỹ. Chính vì vậy, điều mà nhiều bậc cha mẹ quan tâm là khi nào nên phẫu thuật cắt bỏ?

Tổng quan về dị tật thừa ngón

Dị tật thừa ngón là dị tật bẩm sinh, thừa ngón tay, ngón chân do di truyền là phổ biến. Với đặc trưng có các ngón tay hoặc ngón chân phụ, với nhiều kiểu hình dáng bất thường khác nhau.Dị tật thừa ngón có thể là một phần của hội chứng dị tật bẩm sinh kèm theo các dị tật khác hoặc là một dị tật xuất hiện đơn độc. Mặc dù dị tật không đe dọa đến tính mạng, nhưng lại là dấu hiệu chỉ điểm của một số dị tật nghiêm trọng khác, gây giảm chất lượng cuộc sống.Các ngón thừa thường là một mô nhỏ, có xương mà không có khớp, rất hiếm khi có đủ các chức năng của một ngón tay bình thường.Hầu hết dị tật ngón được gây ra bởi sự khiếm khuyết di truyền trong gene, dẫn đến sự khiếm khuyết xảy ra trong sự phát triển chi trước - sau. Mặc dù rất phổ biến, nhưng chưa có thống kê chung trong một cộng đồng rộng rãi.

Có 3 loại thừa ngón:

- Thừa ngón cái sinh đôi.- Thừa các ngón ở giữa (ngón trỏ, giữa, nhẫn).- Thừa ngón út sinh đôi.Trong đó, loại A là các trường hợp ngón thừa phát triển gần như hoặc như ngón bình thường. Loại B là ngón thừa phát triển kém, có thể chỉ là một nhú nhỏ hoặc thừa ngón nhỏ có cuống.


Tật thừa ngón tay, ngón chân ở trẻ khi nào cần phẫu thuật? - Ảnh 2.

Tật thừa ngón tay, ngón chân là dị tật khá thường gặp ở trẻ em.

Dị tật thừa ngón có nên phẫu thuật?

Nhiều cha mẹ băn khoăn khi trẻ mắc dị tật ngón có nên phẫu thuật cắt bỏ không? Trên thực tế là cần phẫu thuật cắt bỏ ngón thừa, giữ lại ngón có chức năng tốt hơn, tận dụng tối đa tổ chức của ngón cắt bỏ để tạo hình, nhằm mang lại hiệu quả cao nhất về chức năng và thẩm mỹ cho trẻ.Trước khi mổ các bác sĩ cần phải khám và chụp Xquang bàn tay, bàn chân để có thể phân loại ngón thừa, mức độ thiểu sản của mỗi ngón, độ vững của mỗi khớp, chức năng vận động của ngón… sau đó mới lựa chọn phương pháp phẫu thuật.Tùy từng trường hợp cụ thể và loại ngón thừa, các bác sĩ sẽ chỉ định phù hợp.Với dị tật ngón loại A: Cần phải điều trị phẫu thuật cắt bỏ. Dị tật ngón loại B thì các bác sĩ sẽ cân nhắc giữa phẫu thuật hoặc thắt gốc ngón (bằng chỉ khâu hoặc clip kẹp mạch) làm cho ngón bị hoại tử và sẽ tự rụng sau một thời gian. Trường hợp này có thể sẽ nhú thịt thừa sau khi ngón thừa rụng, gây mất thẩm mỹ, đôi khi cần phải phẫu thuật để cắt bỏ.Như vậy, có thể nói nếu trẻ thừa ngón đơn giản thì có thể phẫu thuật ngay, còn những tật thừa ngón phức tạp hơn thì đôi khi phải chờ trẻ lớn hơn một chút để phẫu thuật an toàn về mặt gây mê, cũng như tránh tổn thương nhiều các cấu trúc giải phẫu của ngón.


Nếu trẻ có dị tật ngón, cha mẹ cần đưa tới cơ sở y tế để được tư vấn cụ thể.

Khi nào trẻ thừa ngón nên phẫu thuật điều trị?

Tuổi nào cần phẫu thuật cho trẻ là điều nhiều cha mẹ quan tâm nhất. Hiện không có phác đồ chung nào về thời gian phẫu thuật cho tất cả dị tật thừa ngón. Nhưng tốt nhất nên đưa trẻ tới cơ sở y tế để được điều trị càng sớm càng tốt. Các khuyến nghị phẫu thuật ở trẻ là khi trẻ trên 6 tháng tuổi, tốt nhất là từ 12 - 24 tháng tuổi. Việc phẫu thuật sớm cho trẻ sẽ giúp các em tránh được sự mặc cảm, tự ti khi giao tiếp với bạn bè ở thời điểm những năm đầu đi học. Vì nếu dị tật ngón để lâu, sẽ càng khó điều trị và có thể xuất hiện biến chứng.Vì vậy, nếu trẻ có dị tật ở ngón, cha mẹ cần đưa trẻ tới cơ sở y tế để được tư vấn cụ thể. Điều trị sớm giúp trẻ tự tin, vận động tốt, đảm bảo chức năng thẩm mỹ.

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

x

Welcome Back!

Login to your account below

Retrieve your password

Please enter your username or email address to reset your password.